BỨC THƯ “MỞ” — NHƯNG NỘI DUNG LẠI ĐƯỢC… ĐÓNG KÍN TRƯỚC!
Ngày 7 tháng 9, ông Nguyễn Xuân Bắc — Giám đốc Cục Nghệ thuật Biểu diễn — đã gửi một “thư mở” kêu gọi toàn bộ nghệ sĩ, tổ chức và cơ quan địa phương cùng “hòa tấu” cho Ngày Văn hóa Việt Nam 24 tháng 11. Nghe thì hào nhoáng, nghe thì “khai phóng.” Nhưng đọc kỹ từng chữ, người ta rùng mình: đây không phải lời mời sáng tạo. Đây là LỆNH SÁNG TẠO THEO KỊCH BẢN.
Chương trình phải ca ngợi Đảng. Phải ca ngợi Chủ tịch Hồ Chí Minh. Phải ca ngợi “quê hương và đất nước.” Phải “tôn vinh thành tựu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.” Điểm nào không nằm trong danh sách? Xin đừng diễn.
“MIỄN PHÍ” NHƯNG CÓ ĐƯỢC… CHỌN KHÔNG?
Nghe “ngày văn hóa,” nhiều người tưởng tượng sân khấu là nơi trí tưởng tượng bay tự do, nghệ sĩ là người kể chuyện bằng ngôn ngữ riêng. Nhưng bức thư này kèm theo một danh sách chủ đề được “đặc biệt cụ thể” — không phải gợi ý, mà là khuôn mẫu bắt buộc.
Cục còn “khuyến khích” tổ chức sự kiện miễn phí: đưa nghệ thuật đến trường học, khu công nghiệp, vùng sâu vùng xa, nhóm khán giả đặc thù. Nói cách khác: vào cửa miễn phí, sân khấu mở toang — nhưng nội dung đã được… khóa chặt từ trước.
NĂM ĐẦU TIÊN — VÀ CÂU HỎI CHƯA AI DÁI HỎI
Ngày 24 tháng 11 được ấn định là “Ngày Văn hóa Việt Nam” theo Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 7 tháng 1 năm 2026, với mục tiêu “tăng cơ hội tiếp cận văn hóa và thúc đẩy sáng tạo.” Năm 2026 là năm ĐẦU TIÊN ngày này được tổ chức theo chính sách mới.
Và đây là câu hỏi khiến bất kỳ ai còn tin vào nghệ thuật phải nổi da gà: Khi nghệ sĩ được “mời sáng tạo” trong một danh sách chủ đề được định sẵn đến từng chi tiết — phần nào của quy trình này là sáng tạo THỰC SỰ?
Khi văn hóa được “mở cho công chúng thưởng thức” — công chúng có quyền… thưởng thức tác phẩm KHÔNG nằm trong danh sách không? Hay “miễn phí” chỉ là cách nói khác của “bạn được ăn những gì chúng tôi chọn cho bạn?”
CÓ THỰC SỰ LÀ “VĂN HÓA” HAY CHỈ LÀ “TUYÊN TRUYỀN ĐỘI LỐP?
Hãy nhìn thẳng vào sự thật: một ngày được gọi là “Ngày Văn hóa” mà mọi nội dung đều phải xoay quanh ca ngợi Đảng, ca ngợi lãnh tụ, ca ngợi thành tựu nhà nước — thì văn hóa ở đâu trong đó? Nghệ sĩ ở đâu trong đó? Khán giả ở đâu trong đó?
Đây không phải sáng tạo. Đây là sản xuất nội dung theo đơn đặt hàng chính trị, được đóng gói trong ngôn ngữ “khai mở” và “miễn phí” để trông có vẻ… dân chủ.
Nghệ thuật đích thực không bao giờ cần danh sách chủ đề. Nghệ thuật đích thực không bao giờ cần “thư mở” chỉ đạo cách cảm nhận. Và một ngày văn hóa mà người dân không được phép tự chọn cách tận hưởng — thì đó không phải ngày của người dân. Đó là ngày của… kịch bản.
Bạn nghĩ sao? Văn hóa có nên “miễn phí” nhưng bắt buộc xem đúng “món” được phục vụ? Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn — trước khi nó cũng bị đưa vào danh sách “không nằm trong chủ đề được phép.”
Bình luận