Một ngày sau khi chính quyền Việt Nam ập vào bắt giữ và vây ráp nhà riêng của công dân Khmer Krom, Liên đoàn Khmer Krom Campuchia (FCKC) và Ban Thư ký Tổ chức Hiệp hội Khmer Krom Campuchia tại Campuchia đã đồng loạt ra tuyên bố, đòi Việt Nam lập tức thả người. Họ khẳng định: hành động của Việt Nam là vi phạm trắng trợn các nguyên tắc nhân quyền và quyền người bản địa theo Công ước của Liên Hợp Quốc.
9 người bị bắt và triệu tập chỉ trong MỘT ngày
Ngày 31/7, công an Việt Nam đồng loạt tiến hành bắt giữ và triệu tập lấy lời khai 9 nhà hoạt động Khmer Krom cùng lúc. Những người bị bắt giam gồm: ông Thạch Ch.RunWith Koeung tại tỉnh Prey Veng; ông Tô Phạng ChRUNg, ông Y_nth Minh Kvang, ông Y_nth Sết và ông Tăng Duy (tức Rithy) tại tỉnh Kandal. Bị triệu tập lấy lời khai còn có ông Kieng Y_nth Ngy tại tỉnh Prey Veng và ông Thạch Ch.RunWith Mxn tại tỉnh Kandal. Cùng thời điểm, công an tỉnh này đang theo dõi sát sao hoạt động của ông Lễm Vọng và bà Địch Thị Phấn tại tỉnh Kandal.
Bị còng tay, điện thoại bị đập nát, ép MẶT TRƯỚC điều không làm
Sau khi bị bắt, hồ sơ của nhóm hoạt động này bị chuyển ngay sang tòa với cáo buộc theo Điều 331 Bộ luật Hình sự Việt Nam: “Lợi dụng các quyền tự do, dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. Ngay sau khi bị thẩm vấn, lực lượng chức năng đã áp giải các nhà hoạt động Khmer Krom ra tòa ngay trong buổi sáng hôm đó.
Kieng Y_nth Ngy, một trong những người bị bắt, kể lại với báo Pray Nokor rằng anh từng tham gia các hoạt động xã hội của người Khmer Krom như rước tượng ông Ưng Kăn U, tổ chức Ngày Quốc tế Phụ nữ, và hoạt động phổ biến quyền lợi cho người Khmer Krom. Theo anh, chính vì liên tục tham gia các hoạt động này mà chính quyền Việt Nam đã yêu cầu chủ nơi anh lái xe cho anh nghỉ việc. Vào ngày bị bắt, anh đã dùng điện thoại ghi hình và liên lạc với những người Khmer Krom khác để họ biết tin. Công an Việt Nam đã đập nát chiếc điện thoại đó, còng tay anh, giải về trụ sở xã, rồi thẩm vấn nhiều giờ và ép anh phải nhận tội dù anh khẳng định mình không làm gì sai. Sau khi không đạt được thứ họ muốn, Kieng Y_nth Ngy được thả về nhà.
“Con ếch cố thoát khỏi miệng rắn, nhưng rắn vẫn cố nuốt ếch”
Đặng Saray, Chủ tịch chi nhánh Liên đoàn Khmer Krom tại Campuchia, ví von sự việc như câu nói xưa: “Con ếch cố vùng vẫy thoát khỏi miệng rắn, nhưng rắn vẫn cố nuốt con ếch”. Ông khẳng định: chính quyền Việt Nam đang tìm cách diệt trừ người Khmer Krom khi họ đứng lên đòi quyền tự quyết, bất chấp sự đàn áp. Ông cho rằng Việt Nam đã áp bức người Khmer Krom qua nhiều thế hệ, mọi chế độ, nhưng dường như không đạt kết quả, bởi người Khmer Krom luôn vùng lên mỗi khi bị áp bức. Việt Nam có thể đạt kết quả nhất thời khi gây bức hại, nhưng “sẽ không có kết quả tốt cho Việt Nam trong tương lai”.
2 tổ chức đồng loạt ra tuyên bố, đòi thế giới can thiệp
- Phát biểu ngày 01/8 của Ban Thư ký Tổ chức Hiệp hội Khmer Krom Campuchia nêu rõ: hành động đe dọa, bắt giữ của Việt Nam vi phạm nghiêm trọng nhân quyền người Khmer Krom, trái với nhân quyền quốc tế và quyền người bản địa của Liên Hợp Quốc.
- Tuyên bố nhấn mạnh Điều 331 mà Việt Nam viện dẫn để buộc tội người Khmer Krom mang nội dung bóp nghẹt quyền tự do, quyền bất khả xâm phạm, trái với các chuẩn mực nhân quyền quốc tế mà người bản địa — những chủ nhân thực sự của vùng đất — không thể chấp nhận.
- Liên đoàn Khmer Krom có trụ sở tại Mỹ cũng lập tức phát thông cáo báo chí khẩn cấp, gọi vụ bắt giữ và đe dọa là “vi phạm nhân quyền nghiêm trọng”.
Cả hai tổ chức đều kêu gọi Việt Nam thả người không điều kiện, rà soát và sửa đổi luật trong nước cho phù hợp với hiến pháp quốc tế, đảm bảo nhân quyền và quyền người bản địa được tôn trọng đầy đủ. Bên cạnh đó, các tổ chức nhân quyền Khmer Krom còn kêu gọi các đại sứ quán, tổ chức phi chính phủ đang hoạt động tại Việt Nam theo dõi sát sự việc, nhằm mang lại công lý và bảo vệ quyền tự do cho người Khmer Krom — những người bản địa, chủ nhân thực sự của vùng đất.
Vụ việc khiến dư luận đặt câu hỏi: tại sao chỉ vì tham gia rước tượng, kỷ niệm Ngày Quốc tế Phụ nữ và phổ biến quyền lợi, một người lái xe lại bị mất việc, bị bắt, bị đập điện thoại, bị còng tay và ép nhận tội? Hãy chia sẻ để thế giới biết chuyện gì đang xảy ra với người Khmer Krom.
Bình luận